saglam qidalanma

Yaz və Yay aylarında sağlam qidalanma

Yay mövsümünün təsirini yaxşıca göstərməyə başladığı ilk günlərdə hava istiliyinin artmasıyla əlaqədar bol maye qəbul edilməsi haqqında məsləhətlər tez-tez gündəmə gəlməkdədir. Bədəndən çox miqdarda su itirilməsi nəticəsində ; huşunu itirmə hissi , ürəkbulanma , baş gicəllənməsi kimi sağlamlıq problemləri yarana bilər. Maye ehtiyacını ödəmək  üçün süd , ayran , təzə sıxılmış meyvə şirəsi , bitki və meyvə çayları da istifadə olunmalıdır. Digər tərəfdən isə ən yaxşı içki tez həll olunan , saf , təbii və qatqısız sudur . Dünya Sağlamlıq Təşkilatı qadınların gündə 10 , kişilərin 14 stəkan su içməsinin əhəmiyyətli olduğunu qeyd etmişdir. Körpə uşaq maye itkinlərini ifadə edə bilməyəcəkləri üçün , valideynlərin bu mövzuda daha diqqətli olmaları vacibdir.

saglam qidalanma

saglam qidalanma

Havaların istiləşməsi ilə birlikdə evdən kənarda daha uzun müddət vaxt keçirən insanlar vardır . Xüsusilə hipertansiyon , diabet , ürək – damar xəstəliyi kimi xroniki narahatlığı olan insanların günəş şüalarının çox aktiv olduğu 11:00 – 17:00 saatları arasında lazım olmadıqca çölə çıxmamaları lazımdır.Yaz mövsümündə günlərin uzun olması səbəbiylə daha çox yemək yeyilir , xüsusilə gec saatlara qədər davam edən axşam yeməyi əsnasında spirt qəbul edilməsi , yağlı və ağır yeməklər yeyilməsi bədən tarazlığını ağırlaşdıra bilir . Qatı yağların infarkt riskini artırdığını artıq hər kəs bilir. Ürək xəstəliklərinə yay dövründə daha çox rast gəlinir . Bu səbəblə yeməklərdə maye və ya yağlar seçim edilməlidir. Ət, süd , qatıq , pendir , yumurta və yağlı toxumların içərisində də yağ var. Burada diqqət yetirilməsi lazım olan nöqtə ; çörəyə yağ sürməmək , zeytun yağı belə olsa həddindən artıq miqdarda istifadə edilməməidir. Qızartma və qovurmadan qaçınmalı ; qaynatma , qızartma, buğlama və ya sobada bişirmə üsulları seçilməlidir. Nəzərə almaq lazımdır ki, 1 qram yağ 9 kkal . enerji verir.

saglam qidalanma

saglam qidalanma

Şəkər baxımından vəziyyəti qiymətləndirsək ; bəzi şəkərlər qidalarda təbii olaraq tapılarlar ( meyvələrdəki fruktoza , süddəki laktoza və s.). Bəziləri isə sonradan əlavə edilirlər ( çay şəkəri və şəkər ehtiva edən qidalar ) . Balanslı qidalanma çərçivəsində şəkər ehtiyacı  təbii olaraq ödənilir. Bir çox hallarda isə şirin qidalardan qaçınmaq lazımdır, ağır şiriniyyatlər yerinə ; sütlü və meyvəli şirniyyatları seçim etmək daha sağlamlığınıza daha faydalı olacaqdır ( nümunə : Dondurma , pudinq , sütlaç , kompot , meyvə jelesi və s. ).

Yay fəslində qidalanma zamanı yalnız meyvədən istifadə olunması olduqca səhvdir. Meyvənin əsas yemək yerinə , yeməkdən sonra yeyilməsi lazımdır. Məsələn yalnız qarpız ilə qidalanmaq səhvdir , çox meyvə də kilo artımına səbəb olmaqdadır

Şəkər, xolesterol və qan təzyiqi üzərinə müsbət təsirləri , qəbizliyi önləməsi və tox tutma xüsusiyyətindən ötəri lifli ( posalı ) qidalara əhəmiyyət vermək lazımdır. Bu məzmunda qış mövsümünün imtina edilməz yeməklərindən paxla yazın da həftədə 1 – 2 dəfə istifadə edilməsi təklif edilir. Kəpəkli taxılların ( qara çörək, yarma , kəpəkli makaron / düyü / əriştə / un ) və tərəvəz – meyvələrin istifadəsinə yer verilməlidir.

Tərəvəz və meyvə istifadəsi zamanı ürək – damar xəstəlikləri , bəzi xərçəng növləri , diabet , arasında qüvvətli bir əlaqə vardır . Bu təsirlərin tərəvəz və meyvələrin tərkibində pəhriz posası , folat , kalium və Beta – karoten , C vitamini , E vitamini kimi antioksidan fəaliyyət göstərən biyoaktif fitokimyasal komponentlərdən qaynaqlandığı vurğulanır. Bu səbəblə Dünya Sağlamlıq Təşkilatı gündə 5 – 9 boşqab tərəvəz və meyvə istehlak edilməsini təklif edir.

Bütün bu prinsiplərə əlavə olaraq mütləq idmanla məşğul olunmalıdır. Dünya Sağlamlıq Təşkilatı ən çox templi getməyi təklif edir. Bunun xaricində ; jogging, velosiped, üzgüçülük, tennis , rəqs , aerobik , gimnastika tərzi ürəyi işlədən idmanlar da məsləhət edilir. Həftənin 4 – 5 günü 45 – 60 dəqiqə qədər məşq edilməsi kafi olacaq. məqsəd ; maddələr mübadiləsi sürətini salmamaq , və ən əhəmiyyətlisi sağlam həyata addım atmaqdır.

 

Leave a Reply

Your email address will not be published.